El yazısı vasiyetname öncesinde gözden geçirilecek on soru listesi

El yazısı vasiyetname, dışarıdan bakıldığında en sade seçenek gibi görünür: bir kâğıt, bir kalem ve söylemek istedikleriniz. Oysa sadelik, biçim koşullarının hafif olduğu anlamına gelmez. Bu yazıda bir karar vermeden önce sırayla sorabileceğiniz soruları topladım. Amaç sizi bir yöne itmek değil, aklınızdaki seçeneği tek tek sınayabileceğiniz bir sıra sunmaktır.

Geç sonbaharın bu haftalarında okurlardan gelen soruların çoğu aynı yerden başlıyor: acaba yalnızca kendi yazım yeterli mi? Cevap, kâğıdın nasıl düzenlendiğine bağlıdır. Genel bilgi olarak söylenebilecek şey, el yazısı vasiyetnamenin başkasının eli değmeden, baştan sona vasiyet edenin kendi yazısıyla hazırlanması gerektiğidir. Bu ilke, aşağıdaki maddelerin hemen hepsinin çıkış noktasıdır.

Listeyi bir kontrol sırası olarak okuyun. Her başlık altında önce ne istendiğini, sonra sık yapılan hatayı, en sonda da kendinize sorabileceğiniz bir soruyu bulacaksınız. Bir maddede emin olamıyorsanız, bunu bir eksiklik değil, yeterince düşünülmemiş bir nokta olarak not edin.

• Listeyi tek oturuşta değil, birkaç gün arayla okuyun
• Emin olmadığınız maddeyi not edin, geçmeyin

Birinci soru en temel olanıdır: metnin her kelimesini kendiniz yazacak mısınız? Başlık, madde numarası, tarih ve imza dahil bütün metin vasiyet edenin el yazısı olmalıdır. Bilgisayarda yazılıp altı imzalanan bir sayfa, kâğıda geçirilmiş bir taslak ya da bir yakının yazıp sizin yalnızca imzaladığınız metin bu ölçüye uymaz.

Sık görülen yanlış anlama, yazının yarısının elle, yarısının daktiloyla olabileceği düşüncesidir. Karma metinler, sonradan tartışma çıkaran en bilinen örneklerdendir. Hasta ya da yorgun olduğunuz bir anda başkasından yardım istemek doğal görünür, ama biçim bakımından bu yardım metni sakatlayabilir.

Kendinize sorun: elim ya da gözüm bu metni baştan sona yazmaya yeter mi? Yetmiyorsa, el yazısı yoluna zorla sığmaya çalışmak yerine diğer vasiyet biçimlerini okumak daha sağlıklı olur. O konuda Günlük'teki diğer yazılar yol gösterebilir.

• Başlık, maddeler, tarih ve imza aynı elden olmalı
• Kopyalanmış ya da yazdırılmış sayfa kullanmayın

İkinci ve üçüncü sorular tarih ile imzadır. Tarih, metnin ne zaman yazıldığını gösterir ve birden fazla belge ortaya çıktığında hangisinin sonra geldiğini anlamaya yarar. Gün, ay ve yılın eksiksiz yazılması gerekir. Yalnızca yıl ya da belirsiz bir ifade, ileride gereksiz bir tartışmanın kapısını aralar.

İmza ise metnin sahibini gösterir. Genel olarak, günlük hayatta attığınız imzayı kullanmanız ve onu metnin sonuna, yazılanları kapsayacak biçimde koymanız beklenir. İmzanın sayfanın ortasında kalması ya da metinden sonra eklenen satırların imzanın altında bırakılması, hangi kısmın onaylandığı sorusunu doğurur.

Kendinize sorun: tarihi hiçbir şüpheye yer bırakmadan yazdım mı, imzam metnin tamamından sonra mı geliyor? Çok sayfalı bir metinde her sayfayı numaralamak ve ilerideki okuyucu için sırayı açık etmek de makul bir alışkanlıktır.

• Gün, ay ve yıl eksiksiz yazılmalı
• İmza, metnin bittiği yerin hemen altında olmalı

Dördüncü soru içerikle ilgilidir. İstediğiniz şeyi bir başkasının yanlış anlamayacağı kadar açık yazabiliyor musunuz? Kişileri adı ve soyadıyla, malları da tanınabilir biçimde belirtmek, yoruma yer bırakmaz. Uzun, süslü ya da hukuk dilini taklit eden cümleler çoğu zaman anlamı bulandırır.

Beşinci soru saklı paylarla ilgilidir. Mirasçıların yasa ile korunan payları vardır ve vasiyet özgürlüğü bu paylarla sınırlıdır. Metninizde yazdıklarınızın bu sınırları aşıp aşmadığını genel bir çerçevede bilmeniz, ileride hayal kırıklığı yaşanmasını önler. Bu konuyu ayrıca ele alan dosyalar sitede ayrı bir başlık altında duruyor.

Kendinize sorun: bu cümleyi hiç tanımadığım biri okusa, ne demek istediğimi aynı biçimde anlar mı? Anlamıyorsa cümleyi kısaltın. Sade yazı, el yazısı vasiyetnamenin en iyi yol arkadaşıdır.

• Kişileri ve malları tanınır biçimde adlandırın
• Bir cümlede tek fikir anlatın

Altıncı soru, ilk bakışta önemsiz görünen malzeme meselesidir. Silinebilen kalemle yazılmış bir metin, ileride değiştirilmiş olabileceği kuşkusunu doğurur. Kalıcı mürekkep, düz ve temiz bir kâğıt ve okunaklı bir yazı, metnin ömrünü uzatır. Karalama, üstünü çizme ve kenara eklenen notlar ise açıklayıcı olmaktan çok kafa karıştırıcı olur.

Hata yaptığınızda en güvenli yol çoğu zaman sayfayı baştan yazmaktır. Küçük düzeltmelerin nasıl işleneceği ayrı bir konudur ve değişiklik üzerine yazılar bunu ayrıca anlatır. Burada önemli olan, metni ilk yazışta temiz bırakmaya çalışmaktır.

Yedinci soru, kaç nüsha yazacağınızdır. Bir metni birden çok kopya olarak yazmak, hangisinin geçerli olduğu sorusunu doğurabilir. Tek, açık ve tarihi belli bir metin çoğu durumda daha az sorun çıkarır. Yine de bu bir genel gözlemdir; kendi durumunuzda belirleyici olan sizin özel koşullarınızdır.

• Kalıcı mürekkep ve düz kâğıt tercih edin
• Karalamak yerine sayfayı yeniden yazın

Sekizinci ve dokuzuncu sorular, metin bittikten sonra başlar. Vasiyetnameyi nerede saklayacaksınız ve ihtiyaç duyulduğunda ona kimin ulaşabileceğini biliyor musunuz? Çekmecenin dibinde unutulmuş bir kâğıt, hiç yazılmamış kadar etkisiz kalabilir. Öte yandan herkesin erişebildiği bir yerde durması da kendi risklerini taşır.

Onuncu soru ise düzenli gözden geçirmedir. Yaşam koşullarınız değiştikçe metnin hâlâ istediğinizi söyleyip söylemediğine bakmak sağlıklı bir alışkanlıktır. Sonbahar, belgeleri toplayıp düzenlemek için doğal bir zamandır. Bu bakışı yılda bir kez yineleyebilirsiniz.

Kendinize sorun: bu metin yarın bulunsa, ne olduğu anlaşılır mı? Saklama seçeneklerini ayrıntılı ele alan yazımız, bu sorunun cevabını arayanlar için ayrı bir kaynaktır.

• Saklama yerini güvendiğiniz birine bildirmeyi düşünün
• Yılda bir metni yeniden okuyun